NOTIES

klik op een element hieronder

De Geul

Het woord GEUL vindt zijn oorsprong in het Germaanse woord GULIA, dat " nauwe en diepe rivier " betekent.
In werkelijkheid gaat het wel degelijk over een beek, maar de minste regenbui veranderde die in een woeste en kolkende stroom, waardoor zeer waarschijnlijk zijn naam. De geul ontspringt ten Zuiden van Aken.
Ze slingert dwars door de gemeente Plombières bij Moresnet, steekt de grens over bij het Limburgse gehucht COTTESSEN en stort zich in de Maas ten Noord-Oost van BUNDE.
Vroeger dreef de geul heel wat watermolens aan.

Het Preuswald

Dit bos begint ten Zuiden van de Luikse Heerbaan de 2 bosgebieden van Aken scheidt, het Linzenhäuschen van het Adamshäuschen.
De oorsprong van het "Preuswald" komt van het woord PRUISEN, maar van het woord "preus" of "name" dat "rand" of "grens" in midden Hoogduits betekent ; en daarom bestaat ook een Belgisch en een Nederlands preuswald.
De grens was de grens tussen Aken en het hertogdom Limburg.

Drie grensstenen

Daar waar de grensen van België, Nederland en Duitsland zich kruisen, is het landschap van de 3 grensen een zeer gewaardeerde excursiebestemming geworden, met een uitzichttoren, souvernirwinkeltjes, een labyrint en eetcafé's.
Voor de Nederlanders is het drielandenpunt, met z'n 322,5 meter hoogte, het hoogste punt van Nederland.
Zo'n 100 jaar lang, tot in 1919, waren er nl. 4 grensen, met het staatje Neutraal Moresnet, dat een driehoek vormde met een stuk van de Luikse Heerbaan in Kelmis als basis, en 2 rechte zijkanten die uitmondden bij het drielandenpunt.

De zinkmijnen

Gemmenich, gelegen op de heuvels boven het geuldal, bestond in het begin van de 19de. eeuw nog uit een boeren gemeenschap rondom de kerk.
Maar door de aanwezigheid van de nieuwe zinkmijnen ontwikkelde dit dorp zich in de richting Kelmis (Neutraal-Moresnet) zo als dit dorp ook tot een dorp van arbeiders.
De aaneengesloten gevels van huizen met 2 à 3 verdiepingen en 3 assen zijn kenmerkend voor de bouwstijl in het België van de industriële revolutie, na 1830.
Wat opvalt en wat kenmerkend is voor de hele streek, zijn de zinke platen ruitvormig geplaatst om de gevels tegen de weersinvloeden te beschermen.
Toen Napoleon de 3de. in de 19de. eeuw besloot moderne woningen te laten bouwen in Parijs, maakte zijn halfbroer deel uit van het bestuur van de ontginningsmijn " Vieille Montagne " uit Kelmis.
Het zink uit die mijnen is gebruikt om gewalste platen te vervaardigen waarmee de dakdekkers de daken snel konden bekleden.
Bovendien was het zo'n licht materiaal dat de typische Parijse mansarden zijn ontstaan, onder een dak met een steile wand.
Het gebruik van de zinkplaten op de mondaine boulevards van Parijs zorgde grotendeels voor de erkenning van dit bouwmateriaal.
De "boom" van het zink die daarop volgde had als gevolg dat de mijn van Altenberg in Kelmis al in 1890 uitgeput was.

De Hertogweg of Koninklijke Weg

In zijn werk " De Geschiedenis van Limburg " meldt M.S.P. Ernst in 1837 al het bestaan van die weg : vroeger was er in de provincie al een hoofdweg bekend als hertogweg en ook als koninklijke weg.
Deze weg ging van de Rhijn naar de Maas via Rolduc, Vaals, Moresnet, Hontem en Limbourg.
Van daaruit liep hij langs de Vesdre tot de monding aan de Maas.
Deze weg behoorde tot de hertog van Limburg die het wegennet beheeerde tussen de Rhijn en de Maas.
Vandaag de dag mogen we rustig zeggen dat Marveld (in Moresnet) deel uitmaakte van die hertogweg en dat hij Moresnet met het hertogdom Rolduc verbond.
Een ander bekend deel van die weg is Cosenberg (Montzen) in het gehucht " Vigh " waar hij vandaag nog gedeeltelijk te zien is.
Hier bestond een poststation, een staatsbedrijf, dat als laatste gerund is door ene mevrouw Colette, afkomstig uit Luik.
Dit station verdween in 1753 bij de aanleg van de nationale heerbaan van Luik naar Aken.
Zover we weten, heeft er nooit een poststation langs een veldweg gestaan.

Colonel Peckham

De dorpen van de entiteit van Plombières worden op 12/09/1944 door het 3de bataljon van infanterie bevrijd, van de eerste divisie, aangevoerd door de Kolonel Peckham.

Elisha Peckham is afkomstig uit Naraganset in de Staat van Rhode Island. Hij is de 11/03/1913 geboren en de 18/08/2003 overleden. Het was een man van plicht en een onkreukbaar leider, zeer gewaardeerd door zijn soldaten.
In 1944, volgens de wens van de bevolking, besluit de gemeenteinstantie om de mannen van het 3de bataljon en hun leider te bedanken. Het is in aanwezigheid van de Kolonel dat, op 11 november 1944, de bevolking een belangrijk gebaar legt door de plaats van het dorp de naam van "Plaats Kolonel Peckham" aan te wijzen.
Deze divisie is heel Duitsland tot de tchécoslovaque grens overgestoken.
43743 mannen hebben in deze divisie gediend; 21023 hebben er hun leven voor onze vrijheid gelaten. 696 berusten aan de Amerikaanse begraafplaats van Hombourg.

De Kolonel is in 1965 weer door Plombières voorbijgekomen. Hij werd aan talrijke opleving voor diensten versierd die aan zijn Vaderland worden verleend.

Gaspard Antoine van der Heyden, Baron van Belderbusch.

Op 17 januari 1722 is gedoopt in het kasteel van Streversdorp, waarschijnlijk in de kapel van het kasteel, Gaspard Antoine van der Heydn, Baron van Belderbusch.
Waarom noemen we die persoonlijkheid, geboren te Montzen ?
De jonge G.A. toont vanaf zijn prille jeugd een grote intellectuele levendigheid.
Aan zijn geestelijke kwaliteiten voegt hij de vurige wens om het allerhoogste te bereiken.
Op dit punt is het lot hem gunstig gezind.

Hij volgt de middelbare school bij de Jezuïten te Aken en maakt de studie Rechten in Leuven. Als jonge vent treedt hij als page in dienst van de Aartsbisschop van Keulen, Clement-August van Beieren.

Op 28 april 1741 verdedigt hij zijn proefschrift over het Romeinse Recht en promoveert aan de universiteit van Leuven als "Maître de conférences".
Op 17 april 1749 wordt hij geridderd in de Duitse Orde.
In 1755 wordt hij President van het Feodale Hof en beheert het ministerie van Financiën. In 1761 zien we hem als hulpbisschop van de Duitse Orde in Alden Biesen (zie Alden Biesen bij Bilzen)) bij de kroning van Prins Karel van Lotharingen.
Op 16 juli 1771 vertrouwt hij Beethoven, bij diens verblijf in België, de leiding toe van de Muziekkapel.
Op 06 februari 1782 laat hij de titel van Baron vallen om die van Graaf van het Heilige Rijk aan te nemen.

Door zijn vriendschap eerst met Vergennes en vervolgens met Talleyrand lukt het hem " zich aan te passen " aan het Regime van het Directoire en van het Consulat om onder het Empire prefekt van de Oise en uiteindelijk senator van het Keizerrijk te worden. Dit belet hem niet in 1814 te stemmen voor het afzetten van Napoleon.

Op 18 september 1776 was die beroemde persoonlijkheid in Streversdorp om de begrafenis van zijn moeder Eugenie de Westrem bij te wonen, die op 30 september 1775 in Worms bij Heerlen was overleden en die in de oude kerk van Montzen werd bijgelegd. Zijn grootste verdienste is de oprichting in 1777 van de academie van Bonn, de latere universiteit (1784).

Zonder twijfel is hij de meest illustere persoon die in het kasteel van Streversdorp bij Montzen is geboren en over hem is bij de bevolking van het dorp weinig bekend.
De gemeente Montzen kreeg, bij besluit van de Regent van 05 februari 1950, de toestemming om het wapen van Belderbusch in de gemeentezegel op te nemen.